• การแบ่งการปกครอง
  • ลักษณะทางภูมิศาสตร์
  • ลักษณะสังคมพืช
  • สถานการณ์ในปัจจุบัน
  • เรื่องเล่าจากอดีต
  • แหล่งเรียนรู้ด้านความหลากหลาย
  • เส้นทางศึกษาหุบเขาลำพญา
  • ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิต
  • มารู้จักไลเคน
  • พืชน่ารู้
  • ไผ่
  • เฟิร์น “มหัศจรรย์พืชไร้ดอก”
  • ไม้ป่ากินได้
  • อิงอาศัย
  • ไทรนักบุญแห่งป่า นักฆ่าแห่งพงไพร
  • พูพอน “รากมหัศจจรย์”
  • ผู้ย่อยสลายในป่าใหญ่
  • ไม้พื้นล่างในป่าใหญ่
  • พืชใบเลี้ยงเดี่ยว / พืชใบเลี้ยงคู่์
  • มอส สิ่งมีชีวิตบนโขด
  • ความลาดเอียงแห่งขุนเขา
  • ปลาไหลเผือก
  • บุกป่าฝ่าดงปาล์ม
  • ร่องรอยป่าในอดีต
  • ร่องน้ำ “ร่องรอยในอดีต”
  • ไม้ประดับป่า
  • ถ้ำค้างคาว
  • พรรณไม้ล้านปี ฟอสซิลที่มีชีวิต
  • เขื่อนฝรั่ง เรื่องจริงจากอดีต
  • ต้นไม้ยักษ์สุภาพบุรุษแห่งป่า
  • ห่วงโซ่และสายใยอาหาร
  • สายน้ำแห่งชีวิต
  • แผ่เมตตาและอนุรักษ์ป่า
   ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับหุบเขาลำพญา
      พื้นที่หุบเขาลำพญา ตั้งชื่อตามประวัติศาสตร์ของพื้นที่ในสมัยอาณาจักร ปัตตานี ตั้งอยู่บริเวณหมู่ 6 ซึ่งอยู่ตอนบนสุดของตำบลลำพะยา มีเทือกเขา สันกาลาคีรีกั้นเป็นเขตแดนธรรมชาติ ระหว่างอำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา และอำเภอสะบ้าย้อย จังหวัดสงขลา อยู่ห่างจากตัวเมืองยะลา 20 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 30 นาที มีพื้นที่อยู่ในระดับความสูง
50-800 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง มีสภาพเป็นป่าดงดิบชื้น ความอุดมสมบูรณ์ ทางธรรมชาติมีมาก โดยเฉพาะในพื้นที่ที่ระดับความสูงมากกว่า 400 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง
     
 
      เป็นเขตป่าสงวนแห่งชาติที่มีความอุดมสมบูรณ์อยู่มาก พบระบบนิเวศมีหลายลักษณะ ได้แก่ ป่าดิบเขา บึงน้ำจืด ลำธาร
ป่าพรุ ที่ราบภายในหุบเขา ทำให้มีความหลากหลาย ทางชีวภาพแตกต่างกันตามแหล่งที่อยู่ต่างๆ พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบสูงมีพรรณพืชขึ้นปกคลุมหนาแน่น และเป็นพื้นที่เงาฝน ลักษณะภูมิอากาศเป็นแบบมรสุมเมืองร้อน คือ ได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือและลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ทำให้มีเพียง 2 ฤดูกาล คือ ฤดูฝน ระหว่างเดือนกรกฎาคมถึงเดือนธันวาคม และฤดูร้อนระหว่างเดือนมกราคมถึงเดือนมิถุนายน ทำให้มีฝนตกชุกเกือบตลอดทั้งปี ความชื้นสัมพัทธ์สูง
 
   
       • 1. ลักษณะทางกายภาพ  
 

ตำบลลำพะยา อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา สามารถเดินทางเข้าสู่พื้นที่โดยเส้นทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 409 
ถนนเพชรเกษม ก่อนถึงทางลัดเส้นทางหลวงชนบทของกรมโยธาธิการหมายเลข 3003 การเข้าสู่ตำบลลำพะยาจะต้องผ่าน
เทศบาลตำบลลำใหม่ ตำบลลำพะยามีเนื้อที่ประมาณ 45 ตารางกิโลเมตร หรือ 27,500 ไร่ จำแนกเป็น

 
 

- ที่ดินสาธารณประโยชน์          220  ไร่
- ที่ดินราชพัสดุ                1,627.15  ไร่
- ที่ดินที่อยู่อาศัย              3,720.75  ไร่
- ที่ดินที่ทำกิน                 7,287.50  ไร่

 
   
       • 2. การแบ่งการปกครอง  

ตำบลลำพะยามีประชากรทั้งสิ้น 5,136 คน
แบ่งออกเป็น 7 หมู่บ้าน ดังนี้

หมู่ที่ 1  บ้านเหนือ
หมู่ที่ 2  บ้านลำพะยา
หมู่ที่ 3  บ้านพรุ
หมู่ที่ 4  บ้านทำเนียบ
หมู่ที่ 5  บ้านออก
หมู่ที่ 6  บ้านทองล้น
หมู่ที่ 7  บ้านต้นหยี
 
    » คลิกเพื่อดูขนาดใหญ่  
 
       • 3. ลักษณะทางภูมิศาสตร์  
 

ลักษณะโดยทั่วไปเป็นที่ราบลูกคลื่นลอนลาด มีระดับความสูงไม่เกิน 200 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง บริเวณตอนใต้จนเกือบถึงตอนกลางของตำบล เป็นที่ราบลูกคลื่นลอนชันที่ระดับความสูงมากกว่า 200 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง ตอนกลางของพื้นที่เป็นพื้นที่ราบสูงและภูเขา พื้นที่ตอนบนเป็นที่ราบสูงมีระดับความสูง 600-800 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง บริเวณหุบเขาลำพญามีพื้นที่ราบประมาณร้อยละ 30 ของพื้นที่ ส่วนที่เหลือเป็นภูเขา มีพรรณไม้ปกคลุมหนาแน่น อยู่ในเขตภูมิอากาศแบบร้อนชื้น   อุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย 21.7 องศาเซลเซียส อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย 35.4 องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำฝนรวม 2,718.6 มิลลิเมตรต่อปี ความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ยร้อยละ 80 จึงทำให้พื้นที่นี้มีฝนตกชุกเกือบตลอดทั้งปี อากาศเย็น ไม่ร้อนจัด มีความชื้นสัมพัทธ์สูง ดินเป็นดินร่วนปนทราย มีอินทรียวัตถุมาก หินเป็นหินผุ มีชั้นหินควอทซ์ วุลแฟรมและดีบุกปะปน ส่วนแหล่งนํ้ามีลำธาร และนํ้าตกเล็ก ๆ กระจายทั่วพื้นที่ ซึ่งไหลมารวมกันเป็นแม่นํ้าปัตตานี จึงถือได้ว่าเป็นแหล่งต้นน้ำที่สำคัญแห่งหนึ่ง

 
   
       • 4. ลักษณะสังคมพืช  
 

เนื่องจากเทือกเขาสันกาลาคีรีเป็นเทือกเขาที่สลับซับซ้อน บางช่วงเป็นที่ราบในหุบเขา ทำให้มีการกระจายของฝนต่างกัน ซึ่งเป็นตัวกำหนดพรรณพืชและสังคมพืช สำหรับสังคมพืชที่พบจัดเป็นป่าดิบชื้น  ประกอบด้วยโครงสร้างพรรณไม้ 3 ระดับ  คือไม้เรือนยอดที่ต้องการแสงแดดจัด เช่น พรรณไม้ในวงศ์ยาง (Dipterocarpaceae) วงศ์ก่อ (Fagaceae) ไม้ขนาดกลางต้องการแสงรำไร เช่น ไผ่ต่างๆ และไม้พื้นล่างที่ขึ้นปกคลุมพื้นป่า เช่น เฟิร์น มอส พืชกลุ่มขิงข่าพบขึ้นหนาแน่นใกล้ธารน้ำเล็กๆ

 
   
       • 5. สถานการณ์ของหุบเขาลำพญาในปัจจุบัน  
 

แม้ว่าสภาพพื้นที่สูงของหุบเขาลำพญาได้ประกาศให้เป็นป่าสงวนแห่งชาติและมีอาณาเขตติดต่อกับอุทยานแห่งชาติ
น้ำตกทรายขาวแล้วก็ตาม แต่พบว่าพื้นที่ป่าถูกทำลายเพิ่มขึ้น นอกจากนี้การถางป่าเพื่อปรับพื้นที่เป็นสวนยางและ
สวนผลไม้ จึงเป็นการทำลายระบบนิเวศในป่าแห่งนี้ ทำให้ไม้ป่าลดจำนวนลงมาก พื้นที่ป่าที่เคยมีน้ำไหลตลอดปี
ปัจจุบันพบว่าในฤดูแล้งแหล่งนํ้าหลายแห่งมีปริมาณน้ำลดน้อยลงจนถึงแห้งขอด